2. Wat is allergische rhinitis?
Allergische rhinitis, ook wel hooikoorts genoemd, is een allergie voor bepaalde stoffen die door de lucht worden verspreid,
zoals gras-, boom- of bloemenstuifmeel. Deze stoffen heten allergenen. Een hooikoortsallergie lijkt op een allergie voor
stof, dieren, sporen, planten en chemische stoffen. De allergische reactie zorgt dat slijmvliezen (met name van neus en
ogen) opzwellen en dat het lichaam antistoffen gaat maken, o.a. histamine. Met name histamine veroorzaakt de klachten.
Deze klachten zijn een loopneus, dichte neus en niezen. De ogen kunnen rood worden en gaan jeuken. Je kunt jeuk in de
keel of keelpijn krijgen, en uiteindelijk benauwd worden en gaan piepen. Een piepende ademhaling bij allergie kan duiden
op astmatische aanvallen.
3. De invloed van allergische rhinitis op astma
Uit een onderzoek van het NIPO blijkt dat mensen met astma en hooikoorts tijdens het hooikoortsseizoen meer last hebben van
hun astma. Bij beide aandoeningen gaat het om een aandoening aan de luchtwegen. Artsen weten niet precies waardoor dit
komt, maar zien wel in dat het belangrijk is om aan patiënten met astma te vragen of zij ook hooikoortsverschijnselen
hebben. Hooikoorts kan er namelijk voor zorgen dat een patiënt vaker een astma-aanval krijgt. Ook blijkt uit onderzoek
dat tot 80% van patiënten met astma ook klachten heeft van allergische rhinitis.
Medicijnen
4. Middelen tegen astma en hooikoorts
Er is een medicijn voor volwassenen op de markt dat zowel de symptomen van astma als hooikoorts kan aanpakken bij
patiënten met zowel astma als hooikoorts. De behandeling bestaat uit slechts 1 tablet Singulair® (montelukast, MSD) per
dag. Het is het enige middel dat geregistreerd is voor patiënten met astma en hooikoorts. Dit middel remt stoffen die
astma en hooikoorts kunnen veroorzaken en wordt toegevoegd aan de bestaande astmamedicatie.
5. Behandeling van astma
De belangrijkste medicijnen bij astma zijn onder te verdelen in 2 groepen: ontstekingsremmers en luchtwegverwijders.
5a. Ontstekingsremmers
De chronische ontsteking in de luchtwegen wordt gezien als de oorzaak van de ziekte en de klachten. Om de ontsteking
tegen te gaan, zijn ontstekingsremmers vaak de basis van de astmabehandeling. Men kent 2 soorten ontstekingsremmers.
5a1. Inhalatie-ontstekingsremmers
Het merendeel van de ontstekingsremmers bestaat uit corticosteroïden. Corticosteroïden lijken op lichaamseigen hormonen
zoals cortisol die worden geproduceerd door de buitenkant van de bijnieren, en onderdrukken ontstekingen. De toediening
van de meeste van deze medicijnen gebeurt via inhalatie, dus door in te ademen (in de volksmond ook wel pufjes genoemd).
Medicijnen die geïnhaleerd worden, komen direct waar het nodig is: in de luchtwegen en longen. Het is natuurlijk wel
erg belangrijk om deze medicijnen op de juiste manier te inhaleren, anders bestaat de kans dat de benodigde hoeveelheid
medicijnen niet diep genoeg in de longen terecht komt.
Voorbeelden van pufjes zijn: budesonide en fluticason.
5a2. Ontstekingsremmers tabletten
Bij de behandeling van astma is het goed aanpakken van de ontsteking in de longen het belangrijkste. Verschillende
ontstekingsstofjes spelen bij het veroorzaken van astmasymptomen een rol, waaronder leukotrienen.
Inhalatiecorticosteroïden kunnen veel ontstekingsstofjes onderdrukken maar niet de leukotrienen. Singulair®
(montelukast, MSD), een leukotrieenreceptorantagonist, wordt niet geïnhaleerd, maar in tabletvorm ingenomen.
Singulair wordt voorgeschreven samen met inhalatiecorticosteroïden.
5b. Luchtwegverwijders (tegen acute astma-aanval)
Deze medicijnen worden ingenomen om een acute astma-aanval te verlichten. Bij een aanval trekken de spiertjes rond de
luchtpijp zich ongecontroleerd samen, waardoor een benauwd gevoel ontstaat. Door het innemen van een luchtwegverwijder
(deze medicijnen worden ook wel ß2-mimetica genoemd) wordt de luchtweg verwijd en zal het gevoel van benauwdheid minder
worden.
Voorbeelden van kortwerkende ß2-mimetica, die gebruikt worden om de klachten snel te verminderen, zijn salbutamol en
terbutaline. Komen de klachten vaker voor of treden ze 's nachts op, dan kan er ook een langwerkend ß2-mimeticum gebruikt
worden, zoals formoterol of salmeterol. Deze soort medicijn wordt ook vaak ingenomen door middel van een "inhalator".
Het is beter om prikkels te vermijden dan te proberen een allergische reactie te behandelen. Mensen met een sterke
seizoensgebonden allergie kunnen overwegen te verhuizen naar een gebied waar de prikkels niet of minder voorkomen.
6. Medicijnen tegen hooikoorts
6a. Antihistaminica
Antihistaminica zoals desloratidine en levocetirizine remmen de aanmaak van histamine, een van de stoffen die vrijkomen
bij een allergische reactie. Antihistaminica kunt u bij de drogist kopen of de arts kan ze u voorschrijven.
6b. Neussprays
Er zijn twee soorten neusspray, medicijnen die de bloedvaten in het neusslijmvlies vernauwen en medicijnen die de
ontsteking van het neusslijmvlies tegengaan.
Decongestiva
Decongestiva zijn middelen die de bloedvaten in het neusslijmvlies vernauwen en zo een verstopte neus tegengaan.
Voorbeelden zijn oximetazoline of xylometazoline. Deze middelen worden in de vorm van druppels of sprays gebruikt.
Zij laten het gezwollen neusweefsel slinken. Neussprays mag je niet te lang, maximaal zeven dagen, gebruiken. Gebruik
je ze langer dan heb je kans dat je neus door de neusspray weer verstopt raakt.
Neussprays met corticosteroïden
Een corticosteroïdenspray kan worden voorgeschreven wanneer andere medicijnen de klachten van allergie niet onder controle
kunnen houden of als deze klachten ernstig zijn. Voorbeelden zijn fluticason, budesonide, mometason.
Wanneer deze maatregelen geen effect hebben, kan het gebruik van orale corticosteroïden gedurende korte tijd
(meestal minder dan tien dagen) nodig zijn om de lastige situatie onder controle te krijgen.
6c. Desensibilisatie
Desensibilisatie of immuuntherapie is het onderhuids injecteren van zeer kleine hoeveelheden allergenen. De behandeling
stimuleert het lichaam om antistoffen te produceren die een remmende of neutraliserende werking op de allergenen hebben,
hierdoor kan een allergische reactie worden voorkomen. Bij desensibilisatie voor allergenen worden de allergenen in
toenemende hoeveelheid ingespoten tot er een bepaalde onderhoudsdosis is bereikt. Desensibilisatie moet echter
voorzichtig en buiten het allergieseizoen worden toegepast, omdat een te snelle blootstelling aan een hoge dosis
van het allergeen een allergische reactie kan veroorzaken.
9. Meer lezen
De onderdiagnostiek van astma is de laatste jaren waarschijnlijk afgenomen
door meer aandacht en verbeterde diagnostiek. Daarentegen is er nog veel
onderdiagnostiek bij de combinatie van astma en rinitis. Een uitgebreid
artikel over dit onderwerp kunt u hier downloaden:
Uw vraag over een geneesmiddel kunt u voorleggen aan een panel van apothekers. Wij vragen u hiervoor een vergoeding van
€ 10. Eerder beantwoorde vragen kunt u kostenloos inzien.
