Wat is een hernia? 

Een hernia is een ander woord voor uitstulping. Een uitstulping van de tussenwervelschijf wordt ook wel een Hernia Nuclei Pulposi (HNP) genoemd. Deze uitstulping kan op een zenuw drukken, waardoor er pijnklachten in een arm of een been kunnen ontstaan.

Soorten hernia's 

Een hernia wordt vaak als synoniem gebruikt voor een rughernia, maar er bestaan wel twintig verschillende type hernia's. Hier de meest voorkomende op een rijtje: 

In deze tekst zullen we ons vooral richten op de rughernia, omdat deze in het westen het meest voorkomt. Een exacte verklaring hiervoor is niet bekend, maar zeer waarschijnlijk spelen houding (veel zitten) en gebrek aan gezonde lichaamsbeweging een rol. Verder lijkt ook een erfelijke factor een rol te spelen. Als een hernia (of rugklachten in het algemeen) vaak in je familie voorkomt, dan heb je een grotere kans op het ontwikkelen van een rugprobleem. 

Positie hernia in wervelkolom 

In principe kan een hernia op alle niveaus in je rug voorkomen. Meestal doet een rughernia zich voor in de onderrug, tussen de onderste twee lendenwervels of tussen de onderste lendenwervel en het heiligbeen. Een hernia hoger in de rug komt nauwelijks voor. Dit komt doordat de borstwervels een stuk stabieler zijn dan de lendenwervels. Een hoge rughernia geeft wel ander symptomen dan een lage rughernia. 

Hernia symptomen  

Een hernia gaat gepaard met verschillende symptomen en klachten. Naast pijn in je rug, is het meest kenmerkende verschijnsel een scherpe pijn in je been die doortrekt in je onderbeen, soms tot in je voet. De pijn in het been is scherp. Sommige bewegingen of houdingen kunnen de pijn verergeren. Verder kan hoesten, niezen of persen de uitstralende pijn versterken. Soms resulteert een hernia ook in verlammingsverschijnselen. Je kunt je been dan niet meer goed bewegen en hebt moeite met plassen. Als de hernia zich hoog in je rug bevindt, kun je ook nog buikpijn krijgen. 

De ernst van de pijnklachten hangt samen met de hoeveelheid druk die de uitstulping uitoefent op de zenuw. Vaak is alleen de tussenwervelschijf zelf beschadigd. Hierdoor zijn sommige mensen met een hernia vrijwel klachtenvrij, terwijl anderen ernstige lokale en uitstralende pijn ervaren. Geschat wordt dat circa de helft van alle mensen met een hernia hier geen noemenswaardige hinder van ondervindt.

Behandeling hernia 

De behandeling van een hernia verloopt in verschillende fases. De klachten waarmee een hernia gepaard gaat, gaan in de regel binnen 6-8 weken vanzelf over. Gaan de klachten niet vanzelf over binnen 8 weken? Dan kan afhankelijk van de ernst van de klachten worden besloten tot fysiotherapie of een operatie.

Fysiotherapie en oefeningen hernia 

In eerste instantie zal worden geprobeerd om met fysiotherapie de herniaklachten proberen weg te nemen.  De hernia genezen kan een therapeut niet. Als je een hernia hebt, is in beweging blijven erg belangrijk. Bij absolute bedrust verzwakken de spieren en dat vertraagt het herstel weer. Beter is om via gerichte oefeningen de spieren in je romp te verstevigen. Daarbij is het verstandig om ook gewoon je dagelijkse activiteiten te blijven verrichten en niet te lang in één houding te blijven zitten of liggen. Verder moeten wel plotselingen (draai)bewegingen vermeden worden, omdat dit de pijn kan verergeren. 

Fysiotherapie kan worden gecombineerd met medicijnen, zoals pijnstillers, ontstekingremmers en spierontspanners, om de pijn te verminderen. 

Herniaoperatie 

Als de fysiotherapie onvoldoende helpt of de hernia uitvalverschijnselen geeft, kan tot een operatie worden overgegaan. Een herniaoperatie is de meeste frequent door neurochirurgen uitgevoerde ingreep: jaarlijks worden in Nederland ongeveer 11.000 herniaoperaties uitgevoerd, waarvan er ruim 9.000 door neurochirurgen worden gedaan.

Bij een herniaoperatie wordt de beschadigde tussenwervelschijf verwijderd en dit vindt onder algehele narcose plaats. Waar het vroeger nodig was om het hele operatiegebied bloot te leggen, kan een herniaoperatie tegenwoordig worden uitgevoerd via een buisje. Er hoeft dan maar een klein sneetje in je rug gemaakt te worden. Hierdoor is bloedverlies en littekenvorming minimaal, en wordt het omliggende weefsel niet of nauwelijks beschadigd. Ook de kans op infecties is klein. Als tijdens of na de operatie geen complicaties optreden, dan kun je binnen een week weer naar huis. 

Na de herniaoperatie

Na de herniaoperatie wordt de patiënt verder behandeld door de fysiotherapeut. Deze geeft oefeningen om de rug weer belastbaar te maken en de patiënt weer op de been te krijgen. In het algemeen is het ontslag 5 tot 7 dagen na de operatie, waarna de fysiotherapie thuis wordt voortgezet. Poliklinische controle bij de neurochirurg vindt meestal 6 weken na de operatie plaats, waarbij het resultaat van de operatie op dat moment wordt bekeken. Vaak kan tegen die tijd de belasting van de rug weer worden opgevoerd.

Werkhervatting hangt natuurlijk ook samen met het type werk dat werd gedaan, en zal steeds individueel moeten worden bekeken. In principe is er geen bezwaar tegen zwangerschap na een herniaoperatie. Ook zwangeren die géén hernia hebben gehad klagen aan het einde van de zwangerschap vaak over rugpijn. In het algemeen is het ook niet waar dat een vrouw die ooit aan een hernia is geopereerd een grotere kans heeft op een nieuwe hernia wanneer ze zwanger is.

Een recidief hernia

Uit veel onderzoek blijkt dat 80 tot 90% van de patiënten na een herniaoperatie tevreden is met het uiteindelijke resultaat. Recidiefklachten kunnen berusten op het ontstaan van een nieuwe hernia ter plaatse van een hogere of lager gelegen tussenwervelschijf. Een echt recidief (dat is het opnieuw optreden van een hernia op dezelfde plaats) treedt bij ongeveer 5% van de geopereerde patiënten op en heeft te maken met het feit dat het technisch gezien niet mogelijk is om al het tussenwervelschijfmateriaal te verwijderen. Een recidief hernia kan echter ook met goed resultaat worden geopereerd. Technisch gezien is een recidiefoperatie wat moeilijker, omdat er vaak littekenweefsel is van de vorige ingreep, waardoor de zenuwwortel verkleefd kan zijn. Daardoor is het risico dat er zenuwbeschadiging of lekkage van hersenvocht optreedt iets hoger. Vaak is het herstel na een recidiefoperatie trager.

Omdat het slijtageproces zich meestal over meerdere tussenwervelschijven verdeelt kan er na een herniaoperatie altijd een hernia van een andere tussenwervelschijf optreden. Dat is niet goed te voorkomen. Ook een dergelijke nieuwe hernia kan met succes worden geopereerd, en het is niet waar dat een tweede of derde operatie de rug steeds slechter maakt.

 

Wist je dat?

Dossier vergoeding medicijnenBijna alle medicijnen  vergoed worden uit de basisverzekering? Maar wat betekent dan het preferentiebeleid en hoe werkt dat? En wie bepaalt eigenlijk wat er vergoed wordt? Dat en meer lees je in het dossier Vergoeding medicijnen op Gezondheidsplein. Ook komt aan bod wat het inhoudt als de verpakking van je gebruikelijke medicijn er opeens anders uitziet.

Wist je dat?

MRI-scan

Er tegenwoordig ook open mri-scans bestaan? Als je een ‘normale’ mri-scan ondergaat, dan moet je op een plank liggen die in een afgesloten buis wordt geschoven. En dat is een behoorlijke krappe ruimte. Bij een open mri-scan is dit niet het geval. De tunnel waarin je wordt geschoven is korter waardoor je meer hoofdruimte en beenruimte hebt. Ideaal voor mensen met claustrofobie of overgewicht.

Lees meer hier meer over het maken van een mri-scan.